U susret 100. godišnjici NK Vareš donosimo vam tekst bez izmjena objavljen u jubilarnom izdanju Odbora za proslavu 50 godina Fudbalskog kluba „Vareš“.
PRIRODNE RIJETKOSTI U VAREŠKOJ OKOLINI
Šumovita i rudom bogata planinska oblast opštine Vareš sadrži i nekoliko zanimljivih rijetkosti.
U selu Donja Borovica izrasla je u mjesnom groblju lipa ogromnih razmjera (Tilia grandifolia). Stablo je granato, visoko 32 m, sa krošnjom širokom 14–16 m. Lipa je stara preko tri vijeka i predstavlja dendrološku rijetkost.
U selu Karići, u kome živi samo srpsko stanovništvo, nalazi se džamija stara preko četiri vijeka. Pravljena je ručnim radom kada još u upotrebi nije bila pila.
U samom Varešu se nalazi jednolučni kameni mostić, situiran na rijeci Stavnji, nastao vjerovatno u prvim decenijama turske vladavine. Osim toga, u Varešu postoji rimokatolička crkva, sagrađena 1716. godine na temeljima jednog starijeg crkvenog zdanja, nastalog vjerovatno u prvim decenijama 16. vijeka. Sačinjena je od kamena i pokrivena drvenim krovom. Bez tornja je, a njen bačvasti svod je ukrašen 1822. godine ornamentima biljne dekoracije. U inventaru crkve je pseudogotički drveni oltar (postavljen 1819–1822.) sa pseudorenesansnim slikama svetaca. Tu je nekoliko slika iz prve polovine 19. vijeka, dijelovi drvorezbarenog namještaja i tri filigranska kandila.
Na rječici Tribiji kod sela Donja Vijaka nalazi se stara stupa za valjanje platna (poslije tkanja na razboju).
Među najznamenitija mjesta okoline Vareša spada selo Očevija, u kojem i danas radi sedam majdana (kovačnica) u kojima se na tradicionalan, srednjovjekovni način proizvode motike, plugovi, sjekire, potkovice, sačevi, maše i slično.
U selima Okruglica i Dabravine nalaze se i izvori kisele vode. Planina Zvijezda je bogata divljim životinjama. Na njoj se nalaze i dva lovačka doma, a na Pogarima se nalazi ribarski dom sa mrijestilištem. Osim toga, postoje dva planinarska doma: na Perunu i Budoželju, jer tereni oko Vareša pružaju izvanredne uslove za planinarenje i skijanje.
Još jedan stari grad iz prošlosti nalazi se na području opštine Vareš. To je Zvjezdan grad, koji je dobio ime po planini na kojoj se nalazi. U blizini mnogih sela nalaze se i mnogobrojni nadgrobni stećci, koji također predstavljaju kulturne spomenike iz davne prošlosti.
Sportsko-rekreacioni centar Ponikve nalazi se 5 km sjeverno od Vareša, u podnožju planine Zvijezde.